Dete koje nije počelo da razvija govor, a ima tri i više godina jeste realan faktor roditeljske brige, a potreba za uključivanjem u logopedski tretman je više nego neophodna.
U tom periodu dete je, osim izostanka razvoja govora, uskraćeno za čitav komunikacioni proces koji prožima njegov emocionalni (psihički) i socijalni razvoj. Kroz komunikaciju dete izražava svoje misli i osećanja, traga za novim informacijama, pa je govor istovremeno neophodan u procesima socijalizacije.
Izostanak razvoja govora i jezika svrstava se u grupu psiholingističkih poremećaja poput disfazije (specifičnog jezičkog poremećaja) i razvojne govorne apraksije, ukoliko izostanak govorno-jezičkog razvoja nije uslovljen oštećenjem sluha, sniženim intelektualnim funkcionisanjem, cerebralnom patologijom, emocionalnim poremećajima ili teškom socijalnom deprivacijom. Kao najčešći uzrok ovakvih smetnji navodi se odloženo sazrevanje centralnog nervnog sistema koji uzrokuje smetnje u govornoj percepciji, auditivnom procesiranju, smetnje u organizaciji pokreta govornih organa a koji dalje onemogućavaju razvoj govora i jezika.
Specifični jeziki poremećaj poznat kao disfazija smatra se jednim od najčešćih jezičkih poremećaja u ranom detinjstvu, te statistički podaci pokazuju da se javlja kod 7% dece. Problemi u ovoj zoni razvoja čine interakciju teškom, a nemogućnost deteta da komunicira vremenom ga izoluje, što vodi ka dubljim smetnjama na socijalnom, emocionalnom i planu ukupnog razvoja.
Da bi se postavila dijagnoza razvojne disfazije (specifičnog jezičkog poremećaja) ili razvojne govorne apraksije, jezičke sposobnosti deteta treba da odstupaju dve standardne devijacije ispod proseka, a neverbalne sposobnosti do jedne standardne devijacije u odnosu na prosek/uzrast.
Spontanim razvojem i bez dodatne stručne stimulacije deca sa specifičnim poremećajem jezika i razvojnom govornom apraksijom nisu u stanju da razviju složene jezičke sisteme.
Naučno je dokazan visok nivo povezanosti disfazije i disleksije stoga je pravovremeno i stručno tretiranje jezičkih poremećaja u ranoj dobi od presudnog značaja za dalji obrazovni razvoj i učenje čitanja i pisanja.
Međutim, svaki odložen početak razvoja govora i jezika nužno ne podrazumeva dijagnozu disfazije ili razvojne govorne apraksije. Odložen početak govorno-jezičkog razvoja javlja se i u sklopu drugih razvojnih poremećaja, kao što su intelektualna ometenost, neurološka oštećenja, slušna oštećenja, sindromi, pervazivna patologija, te se dodatno savetuje psihološki, neurološki pregled i pregled ORL specijaliste.
za Detinjarije pišu Mirna Zelić i Neda Milošević
